fbpx
Τι Ορίζουμε ως Φάρμακο – Του Γιώργου Πυρπίλη

Τι Ορίζουμε ως Φάρμακο – Του Γιώργου Πυρπίλη

Φάρμακο γενικά ονομάζεται κάθε χημική ουσία ικανή να επηρεάσει την λειτουργία του οργανισμού κάθε έμβιου όντος ή μικροοργανισμού όταν εισέλθει σε αυτόν. Απλούστερα χαρακτηρίζεται κάθε ουσία ή παρασκεύασμα που ανακουφίζει, είτε θεραπεύει, από ασθένειες ή πόνους του ανθρώπινου οργανισμού και γενικότερα αποκαθιστά την ανθρώπινη υγεία.

ΛΙΓΑ ΛΟΓΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥ ΦΑΡΜΑΚΟΥ

Η προσπάθεια χρησιμοποίησης ουσιών από τον άνθρωπο για την θεραπεία ασθενειών χρονολογείται από την εμφάνισή στη γη. Χρησιμοποιήθηκαν ουσίες από το φυτικό, ζωικό και ορυκτό περιβάλλον κάνοντας εμπειρικές παρατηρήσεις.

Αξιοσημείωτο είναι ότι πρωτόγονοι λαοί, που ζούσαν μακριά ο ένας από τον άλλο και δεν είχαν καμία επικοινωνία, ανακάλυψαν φαρμακευτικά φυτά παρόμοιας δράσης .Οι Κινέζοι, οι Βαβυλώνιοι και οι Αιγύπτιοι, γνώριζαν μεγάλο αριθμό φαρμακευτικών φυτών και φαρμάκων. Ο πάπυρος του EBERS 1.550 πΧ. Αναφέρει 700 φάρμακα, ταξινομημένα μάλιστα για διάφορα όργανα [έντερο, ήπαρ, στομάχι κλπ].

Είναι γνωστά τα ονόματα του Ομήρου στην Ιλιάδα, του Θεόφραστου, του Ιπποκράτη , αλλά και του Γαληνού και του Διοσκουρίδη [ιατρού του Νέρωνα] για το υλικό που μας κληρονόμησαν. Ο κατάλογος μάλιστα του Γαληνού [131-201 μΧ ] είναι γνωστός μέχρι σήμερα σαν Κατάλογος Γαληνικών σκευασμάτων.

Μετά από χιλιάδες χρόνια αληθινών αλλά και απατηλών προσδοκιών για θεραπευτικές ιδιότητες ουσιών-φαρμάκων, ήλθε η σειρά της Φαρμακολογίας να τα επιβεβαιώσει ή να τα απορρίψει. Χρησιμοποιήθηκε λοιπόν το διπλό τυφλό πείραμα [ double blind test] στον άνθρωπο. Βασική προυπόθεση είναι τόσο ο ασθενής όσο και ο εκτελεστής της δοκιμής, να αγνοούν εάν πρόκειται να δώσουν το αληθινό ή το ψευδές- αδρανές φάρμακο [placebo]. Τα εικονικά φάρμακα έχουν την ίδια ακριβώς εμφάνιση με το αληθινό, για να μη υπάρχει η επιρροή και η λανθασμένη αντίληψη περί του θεραπευτικού αποτελέσματος. Είναι μάλιστα εντυπωσιακά τα ποσοστά ίασης από τα εικονικά φάρμακα που ξεπερνούν και το 30 % !

Άρα παίζει σημαντικό ρόλο η αυθυποβολή.

Όσον αφορά τους τρόπους χορήγησης των φαρμάκων, αν αναλογισθεί κανείς , υπάρχουν πολλοί. Πέρα λοιπόν από την από του στόματος χορήγηση, κατά σειρά αμεσότητας και αποτελέσματος, είναι οι χορηγήσεις : ενδοφλεβίως, ενδομυικώς, υπογλώσσια, από το ορθό, από τον κόλπο, και υποδόριες χορηγήσεις φαρμάκων. από το στόμα, διαδερμικά [αυτοκόλλητα και αλοιφές], από τον επιπεφυκότα, ρινικό βλεννογόνο, εισπνεόμενα σπρέυ σε αναπνευστικούς ασθενείς .

Σημασία πάντοτε έχει το όργανο στόχος όπου επιθυμούμε το θεραπευτικό αποτέλεσμα, η πρώτη ηπατική δίοδος [όπου αδρανοποιείται ένα ποσοστό του φαρμάκου] , αν το φάρμακο δρά το ίδιο ή ένας ενεργός μεταβολήτης του.

ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ ΦΑΡΜΑΚΩΝ

Ένα φάρμακο μεταβολίζεται κυρίως στο ήπαρ για τους εξής λόγους: Ένα φάρμακο μπορεί να ενεργοποιηθεί, να μείνει αμετάβλητο ή να αδρανοποιηθεί μετά τον μεταβολισμό του από το ήπαρ. Τα λιποδιαλυτά φάρμακα επειδή επαναρροφόνται εύκολα από τον νεφρό απαιτούν μεταβολισμό στο ήπαρ ώστε να αδρανοποιηθούν. Τα περισσότερα όμως φάρμακα μετά τον μεταβολισμό τους από το ήπαρ απενεργοποιούνται και κατόπιν ακολουθεί η διαδικασία της απέκκρισης.

ΑΠΕΚΚΡΙΣΗ ΦΑΡΜΑΚΩΝ

Απέκκριση των φαρμάκων γίνεται από τον νεφρό με σπειραμματική διήθηση, με απέκκριση από το εγγύς σωληνάριο ή με επαναρρόφηση στα άπω σωληνάρια. Η απέκκριση από τον νεφρό, το οποίο είναι το βασικό όργανο της απομάκρυνσης των φαρμάκων, αν και στο ήπαρ πολλές φορές φάρμακα που μεταβολίζονται και εξουδετερώνονται απεκκρίνονται από την χολή. Η απέκκριση ενός φαρμάκου από το νεφρό και η ταχύτητα με την οποία αποβάλλεται μας δίνει την ταχύτητα απέκκρισης ή χρόνο ημίσειας ζωής του φαρμάκου. Ο χρόνος ημίσειας ζωής του φαρμάκου είναι το χρονικό διάστημα κατά την διάρκεια του οποίου η συγκέντρωση του φαρμάκου ελαττώνεται στο 50%. Σημασία λοιπόν έχει ο χρόνος ημιζωής να είναι εύλογος για να έχουμε τις δύο ή τρείς δόσεις το 24ωρο.

Η ταξινόμηση γενικά των διαφόρων φαρμακευτικών προϊόντων ακολουθεί τέσσερις συνήθως κύριες μεθόδους:

  1. Χημική: δηλαδή από την χημική ομάδα στην οποία μπορεί αυτά ν΄ ανήκουν, π.χ. αλκαλοειδή
  2. Φαρμακολογική: εκ της φαρμακολογικής τους δράσης, π.χ. αναλγητικά, σπασμολυτικά, αντιμικροβιακά, αναισθητικά, κ.λπ.
  3. Θεραπευτική: εκ της θεραπευτικής τους δράσης, π.χ. αντικαταθλιπτικά, ανθελονοσιακά, αγχολυτικά κ.λπ.
  4. Σύνθετη: εκ της παθήσεως του λειτουργικού συστήματος ή οργάνου για το οποίο χορηγούνται και του επιδιωκόμενου σκοπού π.χ. αντισηπτικά, αντιχολινεργικά, καθαρτικά, αποχρεμπτικά, βλεννολυτικά κ.λπ.
  5. Δευτερευόντως: εκ της μορφής διάθεσής τους προς χρήση ανάλογα της ηλικίας και των δυνατοτήτων του λήπτη, π.χ. δισκία, σκόνη, ταμπλέτες, σταγόνες, υπόθετα, ενέσιμα, οροί, εμβόλια κ.λπ.

ΑΝΕΠΙΘΥΜΗΤΕΣ ΕΝΕΡΓΕΙΕΣ ΠΑΡΕΝΕΡΓΕΙΕΣ

Ανεπιθύμητες ενέργειες είναι εκείνες οι βλαβερές δράσεις οι οποίες μπορεί να εμφανισθούν με την χορήγηση των φαρμάκων ανεξάρτητα από το θεραπευτικό αποτέλεσμα.

Ανεπιθύμητες ενέργειες λέγονται εκείνες οι οποίες μειώνονται ή εξαφανίζονται με την αλλαγή του ρυθμού ή την μείωση των δόσεων.

Παρενέργειες λέγονται εκείνες οι βλαβερές δράσεις οι οποίες είναι μόνιμες στον οργανισμό και μετά την απόσυρση του φαρμάκου. Πολλές φορές εκμεταλλευόμαστε μια ανεπιθύμητη ενέργεια που μας δίνει ένα φάρμακο για κάτι άλλo π.χ. τα αντισταμινικά φάρμακα τα οποία χρησιμοποιούνται στις αλλεργίες έχουν και ελαφρά υπνωτική ενέργεια ,η οποία κατατάσσεται στις ανεπιθύμητες ενέργειες, όμως όταν θέλουμε να προκαλέσουμε ελαφρό ύπνο, μπορούμε να το χορηγήσουμε.

ΑΝΤΕΝΔΕΙΞΕΙΣ

Είναι οι περιπτώσεις εκείνες στις οποίες δεν επιτρέπεται να χορηγήσουμε κάποιο φάρμακο για να εκμεταλλευτούμε την θεραπευτική του δράση, π.χ. ένα αντιβιοτικό, η πενικιλίνη, δεν μπορεί να χορηγηθεί σε άτομα που έχουν αλλεργία σε αυτήν, κορτιζόνη δεν μπορούμε να χορηγήσουμε σε άτομα που έχουν γλαύκωμα.

ΣΥΝΕΡΓΙΑ ΦΑΡΜΑΚΩΝ

Όταν ένα φάρμακο χορηγηθεί μαζί με κάποιο άλλο ώστε να αυξηθεί το θεραπευτικό αποτέλεσμα [ πχ. Παρακεταμόλη με καφείνη ] τότε έχουμε συνέργια, ενώ ανταγωνισμός είναι η κατάσταση εκείνη όπου όταν χορηγήσουμε δύο φάρμακα το ένα ανταγωνίζεται το θεραπευτικό αποτέλεσμα του άλλου [ πχ. Norvasc με Crestor ] με αποτέλεσμα μείωση του θεραπευτικού αποτελέσματος του δευτέρου.

ΕΘΙΣΜΟΣ

Ο εθισμός είναι η κατάσταση εκείνη στην οποία δεν πετυχαίνουμε το θεραπευτικό αποτέλεσμα σε έναν ασθενή δίνοντας την συνηθισμένη δόση, διότι έχει συνηθίσει το φάρμακο αυτό και αναγκαζόμαστε να αυξήσουμε την δόση του για να έχουμε το ίδιο αποτέλεσμα όπως πρώτα.

Κάτι ανάλογο συμβαίνει με τη χρήση των ναρκωτικών ουσιών και τα ολέθρια αποτελέσματα!

Πρωτότυπα φάρμακα

Πριν κυκλοφορήσει ένα πρωτότυπο φάρμακο απαιτούνται μακροχρόνιες έρευνες και δαπάνες εκατομμυρίων ευρώ. Για να μπορέσει να αποζημιωθεί για την πολύ δαπανηρή διαδικασία ανακάλυψης ή/και ανάπτυξης του νέου φαρμάκου, η εταιρεία που το «ανακάλυψε» το κατοχυρώνει με δίπλωμα ευρεσιτεχνίας. Επιπρόσθετα, το πρωτότυπο φαρμακευτικό προϊόν προστατεύεται από περίοδο προστασίας των δεδομένων του η οποία διαρκεί 10 χρόνια μετά την αδειοδότησή του και κατά την οποία κανένα αντίστοιχο γενόσημο φάρμακο δε μπορεί να κυκλοφορήσει στην αγορά.

Κατά την περίοδο που το πρωτότυπο φάρμακο έχει την αποκλειστικότητα στην αγορά, συνήθως έχει ψηλή τιμή. Μετά τη λήξη της περιόδου προστασίας των δεδομένων του πρωτότυπου φαρμάκου, μια άλλη φαρμακοβιομηχανία, μπορεί να εξασφαλίσει άδεια κυκλοφορίας και να κυκλοφορήσει νόμιμα γενόσημο (ή αντιγραφικό) φάρμακο.

Διαβάστε επίσης: Συμπληρώματα Διατροφής: Τα Χρειαζόμαστε;

31949072 10211817621257605 5225592700799025152 o - Τι Ορίζουμε ως Φάρμακο - Του Γιώργου ΠυρπίληΓιώργος Πυρπίλης

Φαρμακοποιός

Αναπλ. Μέλος του Δ.Σ. του ΙΝΚΑ


ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ

Author

Συμβουλές Εξοικονόμησης και tips Οργάνωσης Σπιτιού. Φυσικά καθαριστικά και καλλυντικά, εύκολες συνταγές, κατασκευές, ιδέες απασχόλησης για γονείς και παιδιά, έξυπνες αγορές και άλλα πολλά!

Συμμετοχή στη συζήτηση

E-mail ειδοποιήσεις για νέες δημοσιεύσεις

Holler Box